Ana Sayfa Arama Galeri Video Yazarlar
Üyelik
Üye Girişi
Yayın/Gazete
Yayınlar
Kategoriler
Servisler
Nöbetçi Eczaneler Sayfası Nöbetçi Eczaneler Hava Durumu Namaz Vakitleri Gazeteler Puan Durumu
WhatsApp
Sosyal Medya
Uygulamamızı İndir

2,5 kilometrekarelik ada bir imparatorluğun başına keder oldu… Sonunda tahlili havaya uçurmakta buldular!

Kuzey Denizi’nde bulunan Helgoland adası, turizm rehberlerindeki cıvıl cıvıl fotoğraflarıyla huzurlu bir tatil cenneti olarak biliniyor. Fakat bundan tam 77 yıl evvel ada tarihin en büyük patlamalarından birine sahne oldu. Pekala bu olayın art planında ne yaşanmıştı? İşte detaylar…

Kuzey Denizi'nde bulunan Helgoland

Kuzey Denizi’nde minik bir ada olan Helgoland, bugün hem bir turist cenneti hem de rüzgâr türbini sanayisinin merkezi olarak biliniyor. Lakin adacık, bir vakitler o denli büyük bir tehdit olarak kabul ediliyordu ki dev bir imparatorluğun amacı haline gelmişti.

Heligoland olarak da bilinen Helgoland, stratejik olarak kıymetli bir pozisyonda. Almanya’nın kuzeydoğu kıyısına yaklaşık 30 mil (48 kilometre) uzakta bulunan ada, tarih boyunca Dan hükümdarların ve Alman düklerin gözbebeği oldu.

Adanın isminin “kutsal toprak” manasına geldiği tez ediliyor. Bu savın temelinde antik çağlarda burada Germen rahmet tanrıçası Nerthus’a tapınılması yatıyor. Yüzölçümü 2,5 kilometrekareyi bile bulmayan ada, birden fazla vakit anakaradan görünmüyor ve Almanya’nın tek açıktaki adası kabul ediliyor. Yaklaşık 1.200 kişinin yaşadığı adanın en yakın komşuları ise çeyrek mil uzaklıktaki daha küçük ve insansız adacıklar.

Helgoland bugün kartpostal üzere bir turist kasabası

FRANSIZLARA KARŞI PAZARLIK MATERYALİ OLARAK KULLANILDI

1807 yılında Napolyon Savaşları sırasında İngiltere, Avrupa’yı denizden abluka altına alıp Helgoland’ı Danimarka’dan koparmayı başardı. İngilizlerin maksadı aslında Helgoland’ı savaşta tarafsız bir ülke olan Danimarka’ya karşı bir pazarlık gereci olarak kullanmak ve Danları Fransa’ya karşı yanlarına çekmekti. Lakin nihayetinde İngiltere, Helgoland’ın hâkimi haline geldi.

Ne var ki yüzyılın sonlarına gelindiğinde Helgoland, Britanya Amiralliği’nin gözünde ehemmiyetini kaybetmişti. 1890 yılında yapılan bir muahede doğrultusunda, Helgoland, Almanlara verildi. Karşılığında Hint Okyanusu’nda bulunan Zanzibar adasının idaresi de İngilizlere geçti.

Prusya ve öteki küçük Alman devletlerinin birleşmesiyle 1871’de kurulan Alman İmparatorluğu’nun çiçeği burnunda hükümdarı Kayzer 2’nci Wilhelm, ülkesinin topraklarına katılan bu küçük yerleşimi, kaleler ve silahlarla donattı. Wilhelm’in hedefi Kuzey Denizi ile Baltık Denizi’ni birbirine bağlayan ve inşaatı 1895 yılında tamamlanan Kiel Kanalı’nı korumaktı.

İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI SIRASINDA DEĞERİ ARTTI

Helgoland, İkinci Dünya Savaşı sırasında Müttefik Devletler gözünde bir numaralı tehdit haline geldi. Çünkü Almanya, Atlantik Savaşı esnasında donanmasını desteklemek için ada üzerinde yeni kaleler ve tesisler inşa etmişti. Ada yer altı tünelleriyle donatılmış, kıyılara ağır silahlar yerleştirilmiş, askeri bir havaalanı inşa edilmiş, Nazilerin denizaltıları için sağlam depolar yapılmıştı.

Ancak Helgoland, 1945 yılına kadar savaşta kıymetli bir rol oynamadı. O tarihte İngilizler adayı bombalayınca, Almanya, burada yaşayan 2.000 kadar vatandaşını anakaraya tahliye etti.

İngilizler boş kalan adayı işgal etti ve yeraltı tünellerini tehlikeli ölçüde artık mühimmatı depolamak için kullandı.

İlerleyen periyotta, Helgoland’ı 20’nci yüzyıldaki Almanya üzere düşmanları için muhtemel bir donanma kalesi olarak görmeye başlayan İngilizler, iki yıl sonra başlarına bela olan bu adadan sonsuza kadar kurtulmaya karar verdi.

7.000 TON MÜHİMMAT PATLATILDI

Bunun için Operation Big Bang yani Büyük Patlama Operasyonu’nun hazırlıkları başladı. 18 Nisan 1947 günü, adada depolanmış olan 7.000 tondan fazla artık mühimmat patlatıldı. Kelam konusu mühimmat ortasında uçaklardan atılan bombalardan gemilerden ateşlenen güllelere pek çok patlayıcı unsur bulunuyordu.

Ancak Büyük Patlama Operasyonu herkesin dayanağını almamıştı. Hem İngiltere’de hem de Almanya’da patlama sonucu adanın tabanını oluşturan geçirgen kumtaşının parçalanabileceği ve büsbütün yok olabileceği kaygısı hâkimdi. Özellikle Almanlar, savaş sonrası devirde İngilizlerin burayı işgal etmeyi sürdürmesini, bir ulusal hakaret olarak görüyordu.

Londra’da bulunan Birbeck Üniversitesi’nde vazife yapan tarihçi Jan Rüger’e nazaran, İngilizler Helgoland’ın büsbütün yıkılacağını düşünmüyordu.

Aynı vakitte “Heligoland: Britain, Germany, and the Struggle for the North Sea” (Helgoland: Britanya, Almanya ve Kuzey Denizi Mücadelesi) kitabının müellifi olan Rüger, “Tam olarak ne olacağından emin olamıyorlardı ancak iki niyetleri vardı: Birincisi adada kalan askeri tesislerin tamamını yok etmek. İkincisi de hem içeriye hem de dışarıya (özellikle de Almanya’ya) Alman militarizmi geleneğinin sonunun geldiğini göstermek” dedi.

ADA BÜSBÜTÜN YOK OLMADI AMA…

Sonuçta, 3,2 kiloton TNT’ye muadil büyüklükte bir patlama meydana geldi. ABD’nin 1985 yılında yaptığı patlayıcı testlerine kadar, Helgoland dünya tarihindeki en büyük nükleer olmayan yapay patlama olarak kayıtlarda kaldı.

Patlama sonrası adada tek bir bina ayaktaydı: Deniz feneri olarak kullanılan bir Alman uçaksavar kulesi. Bunun dışında Helgoland’daki yer altı tünelleri ve öteki askeri tesisler yerle bir oldu.

Rüger, patlama sonucunda adanın biçiminin büyük oranda değiştiğini belirterek, “Ancak Helgoland yerinde kaldı ve savaştan sonra kendilerini fail değil kurban üzere hisseden Almanlar için bir sembole dönüştü” dedi.

‘HELGOLAND’IN MUCİZESİ’ AYAKTA KALDI

Bugün hâlâ hayatta olan Helgolandlılardan biri, 35 mil uzaktaki Alman kıyı kasabası Cuxhaven’da “gök gürültüsü üzere bir gümbürtü” duyduklarını belirtti. 2017 yılında Der Spiegel’e konuşan çeşit rehberi Olaf Ohlsen, “O anda hepimiz anladık: Heligoland havaya uçurulmuştu” diye konuştu.

Operation Big Bang sırasında 11 yaşında olan ve İngiltere’nin Helgoland’ı Almanya’ya iade etmesinin akabinde 1952 yılında adaya dönen Ohlsen, aile büyüklerinin yattığı mezarlığı arayıp bulamadığını belirtti. Ohlsen, “Kiliseyi bile bulamadım. Dehşetli bir imaj vardı” sözlerini kullandı.

Patlamadan kurtulmayı başaran bir öbür şey de bugün “Helgoland’ın Mucizesi” olarak bilinen kocaman esaslı bir dut ağacıydı. Ohlsen, Der Spiegel’e yaptığı açıklamada, ağacın adanın dirençliliğini simgelediğini belirterek, “Bu bizim hayatta kalma irademizin, yine başlama irademizin sembolü” dedi.

National Geographic’in “That time the British tried to blow up an island” başlıklı haberinden derlenmiştir.