Ana Sayfa Arama Galeri Video Yazarlar
Üyelik
Üye Girişi
Yayın/Gazete
Yayınlar
Kategoriler
Servisler
Nöbetçi Eczaneler Sayfası Nöbetçi Eczaneler Hava Durumu Namaz Vakitleri Gazeteler Puan Durumu
WhatsApp
Sosyal Medya
Uygulamamızı İndir

Kaç kişi tanıyorsunuz? Tek tek saymakla uğraşmayın, bilim insanları bu sorunun yanıtını buldu

Bir bireyin tanıdığı kişi sayısı ortalama kaçtır? “Kişisine nazaran değişir” diyebilirsiniz. Fakat bilim beşerlerine nazaran bu sorunun yanıtı o kadar da değişken değil. Dahası bu sayı istatistikçiler ve sosyologlar için hayli değerli ipuçları barındırıyor. İşte detaylar…

Bir bireyin tanıdığı kişi

Kaç kişi tanıyorsunuz? Muhtemelen hiç saymamışsınızdır. Artık saymanıza gerek de kalmadı zira bu sayı belirli oldu.

ABD’de Washington Üniversitesi’nde istatistik ve sosyoloji kısımlarında dersler veren Dr. Tyler McCormick’in hesaplarına nazaran, bir insanın tanıdığı kişi sayısı 611.

Aslına bakılırsa bu sayı ABD için geçerli bir ortalama. Lakin McCormick herkes için tek tek hesapladığında da sayı 600 civarında çıkıyor.

McCormick’in geliştirdiği teknik, toplumu anlamak için istatistiğin nasıl kullanılabileceğine dair de enteresan ipuçları sunuyor.

Zira bu formda bir kişinin arkadaş sayısının yanı sıra aşikâr bir yerdeki evsiz sayısını yahut buna benzeri erişilmesi sıkıntı toplulukların nüfuslarını belirlemek de mümkün.

Elbette “tanımak” epey geniş bir kavram ve farklı dereceleri var. McCormick’in kullandığı model ise spesifik bir tanıma dayanıyor.

YAKIN ARKADAŞ SAYISI 3, FACEBOOK ARKADAŞLARI 338

2021’de yapılan bir ankete nazaran, Amerikalıların aşağı üst yarısı, “Kaç yakın arkadaşınız var?” sorusuna “üç ya da daha az yanıtını” veriyor.

İngiliz antropolog Robin Dunbar, insanların ve öbür primatların beyin büyüklükleri üzerindeki araştırmalardan hareketle, bir kişinin en fazla 150 münasebet sürdürebileceğini öne sürüyor. “Dunbar sayısı” olarak da bilinen bu kıymet “tanıdıkları değil, kaliteli ilişkileri” kapsıyor.

Pew Research’ün gerçekleştirdiği bir araştırmaya nazaran ise yetişkin kullanıcıların Facebook’taki arkadaş sayısının ortalaması 338.

Ancak arkadaşınız olarak görmeseniz bile tanıdığınız insanların sayısının bundan çok daha yüksek olması olası…

TANIDIK KAVRAMININ BELİRLİ KRİTERLERİ VAR

McCormick, birini tanımayı şöyle tanımlıyor: “Siz o kişiyi tanıyorsunuz, o da sizin isminizi ya da nasıl göründüğünüzü biliyor, ABD sonları içine yaşıyor ve son iki yıl içinde aranızda bir çeşit temas yaşanmış.”

Bu geniş tanıdıklar kümesi, az sayıdaki arkadaşlara göre epeyce değerli.

Sosyolog Mark Granovetter’ın 1973’te yayımlanan “The Strength of Weak Ties” (Zayıf Bağların Gücü) başlıklı makalesinde altını çizdiği üzere, sıradan ilişkiler ve tanıdıklar, iş ararken yakın arkadaşlara kıyasla daha fazla yarar sağlıyor.

LinkedIn’in beş yıl boyunca Tanıyor Olabileceğiniz Şahıslar algoritması üzerinden yürüttüğü bir deney de emsal sonuçlara işaret etti.

Bu deney kapsamında kimi kullanıcılara meslek seyahatlerinde örtüşmeler olan ya da ortak tanıdıkları olan bireyler tavsiye edilirken başkalarına daha ilgisiz oldukları bireyler önerildi. İkinci kümedeki şahısların yeni bir iş bulma oranı birinci gruptakilerden çok daha yüksekti.

EN YAYGIN İSİMLER ÜZERİNDEN HESAPLANIYOR

Bu zayıf bağlarla kaç şahsa bağlı olduğunuzu tespit etmek çok kolay değil. Sonuçta hiçbirimiz oturup kaç tane arkadaşımız olduğunu saymıyoruz.

McCormick’in Princeton Üniversitesi’nden Matthew Salganik ve Columbia Üniversitesi’nden Tian Zheng’le birlikte kaleme aldığı makalede oturup saymak yerine zekice bir tahlil öneriliyor. ABD’de en yaygın kullanılan Michael, Stephanie, James üzere 12 ismi belirleyen uzmanlar, araştırma iştirakçilerine bu isimleri taşıyan tanıdık sayılarını soruyor.

ABD Toplumsal Güvenlik Kurumu’na nazaran, ülkedeki vatandaşların 3 milyondan fazlası yani yaklaşık yüzde 1’i Michael ismini taşıyor.

Bu da bir kişinin Michael isimli tanıdıklarının sayısının, tüm tanıdıklarının yüzde 1’i olması manasına geliyor. Bir öteki deyişle tanıdıkları ortasında 8 Michael olan kişi aşağı üst 800 kişiyi tanıyor.

Aynı süreci öteki yaygın isimlerle yapınca ortaya çıkan iddialar kullanılarak sonuç netleştiriliyor.

ASIL GAYE ULAŞILMASI GÜÇ TOPLULUKLARI SAYMAK

Bu yaklaşımın öncüsü 2001 yılında Florida Üniversitesi’nden Christopher McCarthy ve meslektaşlarıydı. O araştırmada iştirakçilere 12 ismin yanı sıra Amerikan yerlisi, postacı, böbrek diyalizi hastası, dul, diyabetli üzere özellikler taşıyan tanıdık sayıları da sorulmuştu.

McCormick ise bir kişinin tanıdığının etnik kökenini ya da diyabetli olup olmadığını bilemeyeceği varsayımından hareketle yalnızca isimlere odaklanıyor.

Bu eğlenceli hesaplamanın asıl değerli yanı ise toplumu daha âlâ anlamayı sağlayan bir istatistik tekniğinin eseri olması.

McCormick’in geliştirdiği modelin asıl hedefi evsizler üzere erişilmesi güç toplulukların sayısını hesaplayabilmek. Çünkü bu bireyler kelam konusu olduğunda telefon anketi üzere standart teknikler işe yaramıyor.

Peki geniş bir örneklemin üyelerine, kaç tane evsiz tanıdıklarını sorarsanız ne olur? İştirakçilerin toplumsal ağlarının genişliğini kestirim edebildiğiniz takdirde, verdikleri yanıtlara bakarak evsizlerin toplam nüfus içindeki yüzdesini de hesaplayabilirsiniz.

YENİ JENERASYONDA MICHAEL’LAR DAHA FAZLA

Son yıllarda araştırmacılar bu tekniği kullanarak seks emekçilerinin sayısı, performans artırıcı ilaçların kullanım sıklığı, HIV riski taşıyan uyuşturucu bağımlıları, hatta dini kimlik kümeleri üzere ölçülmesi hayli sıkıntı hatta imkânsız topluluklara dair varsayımlarda bulundu.

Ancak bu tekniğin harika olduğunu söylemek de mümkün değil. Pek çok ankette olduğu üzere burada da verilen cevapların doğruluğu denetim edilemiyor. Zira nüfus örneklemini karşılaştırıp kıyaslamaya yarayacak resmi bir tanıdık sayımından kelam edemiyoruz.

Belli bir ismin ya da özelliğin ne sıklıkla görüldüğü de topluluğun özelliklerine nazaran değişiyor. Örneğin Michael isimli şahıslar Robert’lardan ya da James’lerden daha genç. Üstelik klasik Batı Avrupalı isimleri, farklı etnik kökenlere mensup topluluklar kelam konusu olduğunda işe yaramıyor.

BİLİNMEZLERİ DE HESABA KATMAK GEREK

Bir kişiyi erişilmesi güç kategorisine koyan davranışlarının birçoklarını tanıdıkları da bilmiyor.

Örneğin uzaktan tanıdığınız bir kişinin hangi ilaçları ya da hususları kullandığını bilemiyorsunuz. Bu nedenle araştırmacılar bir unsur kullanıcısının kaç tanıdığının bu durumdan haberdar olduğu üzere ayrıntıları da hesaba katmak zorunda.

McCormick ve öbür istatistikçiler farklı ırk ve yaş kümeleri için spesifik isimler belirleyerek tekniği mükemmelleştirmeye çalışıyor.

Sözün kısası şu anki hesaplamalarla elde edilen sonuçlar kusursuz değil. Lakin bu durum zayıf bağlarla bağlı olduğumuz tanıdıkların iş hayatındaki ve toplumu anlamamızdaki rolünü ortadan kaldırmıyor.

The Wall Street Journal’ın “You Probably Know 611 People. Here’s How We Know.” başlıklı haberinden derlenmiştir.